Akuakültürün Tarihsel Gelişimi

Akuakültür, hayvansal ve bitkisel su canlılarının insan faktörü dahilinde kontrollü veya yarı kontrollü olarak gıda, stokların takviyesi, süs, hobi ve bilimsel araştırmalar için yetiştirilmesi olarak adlandırılabilmektedir. İlk olarak yetiştiriciliği yapılan tür, soğuk sularda bulunan somon balığı olarak bilinir. İlk somon kuluçkahanesi Almanya’da 1741 yılında kurulmuş olup, bu tarihten itibaren gelişen kültür sistemleri ile bu türün yetiştiriciliği artmıştır. 

Gerek ülkemiz, gerekse global ölçekte bakıldığında görülen avcılık balığı tonajlarındaki azalmanın işaret ettiği durum, ülkemiz ve dünya denizlerinde doğal balık stoklarının oldukça azaldığıdır. Balığın insan beslenmesindeki önemi ile birlikte Dünya’ da yaşanan ve giderek artan gizli protein açığı da düşünüldüğünde; balık çiftliklerinde üretilen balıkların ve kültür balıkçılığının bu noktadaki rolü ve önemi ortaya çıkmaktadır. 

Deniz balıkları yetiştiriciliğinin ilk uygulamaları Endonezya’da süt balığı yetiştiriciliği ile 1400 yıllarında başlamış ve uzun yıllar boyunca bu balığın yetiştiriciliği devam etmiştir. Su ortamında oluşan yoğun alg kümelerini tüketen bireylerin gelişimlerini devam ettikleri sürecin ardından havuzların gübrelenmesi, ortamdaki yem yoğunluğunu arttırmış ve yeni bir dönemi başlatmıştır. Sonraki yıllarda dışarıdan besleme uğraşları sonucu günümüzdeki modern balık yetiştiriciliğine geçilmiştir. 

Günümüze gelindiğinde Kuzey Avrupa somon konusunda ilerlemeler göstermiş ve 1980’li yıllarda Akdeniz Ülkeleri çipura ve levrek yetiştiriciliğini ekonomik sisteme kazandırmıştır. Bunun yanında, İtalya geleneksel vallikültür yöntemleri ile pazarda lider durumuna gelmiştir. Birçok ülkede su ürünleri yetiştiriciliği tarım sektörü ile karşılaştırıldığında önemli derecede gelişim göstermiştir. Dünya’ da endüstriyel anlamda ilk olarak 1960 yılında yılan balığı yetiştiriciliği ile Japonya’ da başlayan kültür balıkçılığı, Türkiye’ de 1985 yılında ilk kültür balıkçılığı tesisinin Sn. Selçuk Yaşar’ ın girişimleri ile Pınar Balık tarafından 1985 yılında modern ve entegre üretimin öncüsü olarak İzmir Çeşme’ de kurulmasıyla öncü konumuna gelmiştir.